Herbronnen met Bruce

De Standaard, 2006-05-12, by: Peter Vantyghem
Concert. Zelden zoveel liefde tussen een performer en zijn publiek gezien als op het concert dat Bruce Springsteen woensdag gaf in Parijs. En dat alles in het teken van pacifisme en wedergeboorte.
NEE, muzikaal was het niet zijn sterkste concert. Daarvoor hoorden we te weinig verrassingen en zocht "The Boss" niet genoeg in zichzelf naar vragen en demonen. Maar op de emotionele waardeschaal was het concert in de Parijse sporttempel Bercy een van de mooiste, ontroerendste concerten die we in jaren zagen.

Het podium was versierd met coulissen, ballonnetjes en kroonluchters, als om de indruk te wekken dat we in een klein theater zaten. Maar veel meer dan dat soort oppervlakkige accessoires, maakte de muziek de ruimte klein. De avond bouwde op Springsteens nieuwe album We shall overcome, een verzameling folktraditionals die door Pete Seeger in de VS verspreid werden.

Dat Springsteen die plaat nu maakte, is geen toeval. Na het trauma van 9/11 stak hij zijn landgenoten een hart onder de riem met het vitalistische, maar vredelievende album The rising. Om de kwetsuur te genezen die de vernieling van New Orleans teweegbracht in de Amerikaanse geest, is iets anders nodig. We shall overcome is tegelijk een eerbetoon aan de muzikale moederstad van de VS, als een scherpe kritiek op het Amerikaanse beleid, dat onmachtig reageerde op de ramp.

Songs als "John Henry", waarmee de avond stormachtig opende, waren vooral muzikaal te smaken op de manier waarop je van erfgoed kan genieten (of net niet). Op het podium stonden vier blazers, een stel houten klavieren en verder alle mogelijke rootsinstrumenten die de rijke traditie van New Orleans kent. Stilistisch speelde vooral het hoekige funkritme van de fanfaremuziek uit het Diepe Zuiden een grote rol, en natuurlijk de gospelzang, die de hele avond warm domineerde.

Maar telkens wanneer de zeventienkoppige band, aangevoerd door een extatische Springsteen, een liedje zong dat duidelijk in verband gebracht kon worden met de Amerikaanse realiteit, kreeg het concert in Bercy nog meer gloed. Die songs gingen dan over de burgerrechten, over een huis dat weggeveegd werd ("My Oklahoma home"), over sociaal onrecht of rechtstreeks over de politieke situatie in de VS, met directe kritiek op president Bush en een opvallende vraag om de soldaten terug naar huis te halen.

Er zaten fantastische momenten bij, die je als toeschouwer niet licht vergeet. "O Mary don't you weep" culmineerde in wild getoeter en harmoniezang uit negen kelen, die de belofte op betere tijden kracht bijzette. In "Eyes on the prize" zong Frank Bruno broederlijk een paar strofen, waarna de hele band het refrein ("Hold on hold on") maar bleef herhalen, als een mantra die de hoop er wilde inhameren.

Het publiek had het snel door en participeerde zo uitbundig en meelevend dat Springsteen bij momenten enkel kon luisteren hoe de hele zaal hem het woord afnam. Dit was een concert zonder trucjes. De zanger zong en het publiek wist precies waar en wanneer het kon meegaan. "With these hands", zong hij en duizenden handen vlogen eenparig omhoog, alsof het hele publiek nog maar eens wilde bevestigen hoezeer het achter zijn voorman staat.

In de set slopen ook enkele liedjes van Springsteen. "Cadillac ranch" werd in een New Orleans-jasje gewurmd, maar die operatie is nog niet klaar. "Open all night" kreeg een swingversie mee die wel klopte. "My city in ruins" was een voor de hand liggende, maar niet minder ontroerende keuze. "You can look" werd op de feestelijke cajunwijze gebracht, compleet met rasp (frottoir). De groep was steeds excellent, kleurrijk en vooral geweldig enthousiast.

Kritiek is enkel van buitenaf mogelijk. Songs als "Jesse James" of "Buffalo gals" hadden niet meer appeal dan dat ze goeie uitvoeringen van ouderwetse muziek waren, waar het Europese publiek normaliter niet voor stormloopt. Je kan deze Springsteen nostalgisch noemen, maar de tournee gaat straks naar de VS, en voor de mensen daar is dit de muziekschoot waar ze in moeilijke tijden hun toevlucht kunnen zoeken om zichzelf te herbronnen. Het worden emotionele concerten daar over de oceaan.

Springsteen besloot met een uitgekleed, naakt gezongen "When the saints go marching in". Geen fanfarefeest, maar een uit de diepste ziel geknepen gebed voor een nieuwe wereld, dat hem op het einde emotioneel overmande. Zijn vrouw Patti Scialfa zong in harmonie mee, en wat eerder op de avond niet lukte, hoorden we nu wel: twee stemmen die langs elkaar gleden en zich in elkaar vast haakten, alsof ze nooit meer los wilden.

Bercy was tweeenhalf uur lang een grote familie.

Notes

Topic

2006-05-10 Palais Omnisports Bercy, Paris, France